Verliefd worden op een robot. Volgens de Londense schaakmeester David Levy kan dat. Niet nu, maar over een jaar of veertig. En niet voor hem zelf, zegt hij, want hij weet door zijn achtergrond in artificiële intelligentie te goed hoe robots werken. "Stel dat ik een psycholoog zou zijn, dan zou ik een normale relatie waarschijnlijk ook moeilijk vinden. Je weet dan te goed hoe mensen in elkaar zitten en hoe relaties werken." Maar voor een groot deel van de bevolking zullen relaties met robots wel heel gewoon worden, voorspelt Levy. Op 11 oktober 2007 verdedigt hij zijn proefschrift 'Intimate relationships with artificial partners' aan de Universiteit Maastricht.

Het zal allemaal beginnen met, hoe kan het ook anders, seks. En daar hoeven we volgens de schaakmeester geen veertig jaar meer op te wachten. "Ik schat dat seks met robots over een paar jaar al normaal zal zijn. Over tien jaar zeker, maar waarschijnlijk veel eerder". Levy baseert zich hierbij op hoe er nu met seks en seksspeeltjes wordt omgegaan. "Onze houding ten opzichte van seks is in korte tijd enorm veranderd. Neem bijvoorbeeld homoseksualiteit. Vroeger werd je daarvoor opgehangen en tegenwoordig is het heel gewoon en zelfs legaal om te trouwen met iemand van hetzelfde geslacht. Of masturberen, daar zou je blind van worden. Maar inmiddels heeft onderzoek aangetoond dat zelfs getrouwde mensen het een of twee keer per maand doen."

En dan zijn er de veelal Japanse poppen die er ontzettend echt en menselijk uitzien, maar die verder niks kunnen. Ook dat zal in de komende jaren gaan veranderen, denkt Levy. Ze worden steeds menselijker. "Ze zullen kunnen lopen en hun armen kunnen bewegen. Mensen hebben al seks met deze poppen en als je alle technologie van nu bekijkt en dat doorrekent, heb je een goede basis om te vermoeden dat seks met robots op den duur heel normaal wordt." Dat zal dan als volgt gaan: "Mensen zullen het eerst vooral uit nieuwsgierigheid doen. Dan zullen kranten en tijdschriften erop duiken, bekende mensen zullen het gaan doen en na een tijdje is het normaal".

Seks met een robot is nog tot daaraantoe, maar een relatie is toch wel andere koek. Hoe ziet de 62-jarige Levy, die zelf overigens gewoon getrouwd is, dat voor zich? Om het idee dat mens-robot relaties heel normaal worden te onderbouwen is hij in theorieën gedoken over het hoe en waarom van verliefdheid en relaties. Zo kwam hij erachter dat een van de belangrijkste oorzaken voor verliefdheid nabijheid is. De kans dat je verliefd wordt op je buurjongen is groter dan de kans dat je verliefd wordt op iemand uit een andere stad. Door zo'n robot in huis te halen is de kans dat je verliefd op hem wordt dus relatief groot.

Zeker als zo'n ding ook nog eens zo geprogrammeerd is dat hij op je lijkt en dat hij jou ook leuk vindt, twee andere belangrijke factoren voor verliefdheid. De robot moet verder natuurlijk zijn emoties kunnen tonen en iemand anders emoties kunnen registreren. Tel daarbij op dat mensen ook sterke gevoelens kunnen ontwikkelen voor niet menselijke organismen zoals huisdieren en zelfs virtuele huisdieren zoals de Tamagotchi en Sony's robothondje Aibo en klaar ben je.

Experimenteel onderzoek hiernaar is niet nodig, meent Levy. Voortbouwen op al gedaan onderzoek naar gevoelens die mensen ten opzichte van computers kunnen hebben, gecombineerd met bepaalde trends die hij waarneemt in de samenleving, vindt hij voldoende. Want kijkend naar de veranderde seksuele moraal, de vooruitgang in technologie en de trend dat mensen steeds meer gevoelens hebben voor niet-menselijke anderen, spreken de resultaten toch voor zich?

Dus iedereen gaat zeker weten aan de robotrelatie? "Een kleine minderheid van mensen zal er misschien niet gevoelig voor zijn". Dat heeft onder andere te maken met iemands opleiding en achtergrond. "Maar ook mensen die geen serieuze relatie willen, kunnen er wel lol aan beleven." Want dat blijkt toch een van de belangrijkste redenen te zijn waarom mensen überhaupt een relatie beginnen: lol. De belangrijkste doelgroep is volgens Levy mensen die in het echte leven moeite hebben met het vinden van een geschikte partner. En zakenmannen, die kunnen dan tijdens hun afwezigheid hun lusten loslaten op een robot in plaats van op een andere vrouw. Zodat vrouwlief thuis ook weer met een gerust hart naar bed kan. Met of zonder robotvriendje.

Arianne Hinz

David Levy promoveert 11 oktober 2007 aan de Universiteit Maastricht op zijn proefschrift 'Intimate relationships with artificial partners'.